Architectuur, Nederland, Stedebouw
comments 14

Brandevoort, Vinex-locatie als gehistoriseerd vestigingsdorp

We zijn er geweest. Één van de meest besproken stedebouwkundige plannen van de afgelopen jaren. Er zijn mensen die het helemaal niks vinden en er zijn mensen die het de hemel in prijzen. Ik kon het niet laten om het eindelijk eens te gaan bezoeken en om het met eigen ogen te aanschouwen. Nee, het gaat niet over een groot randstedelijk project. Het gaat over een recente Vinex-locatie in Helmond, Noord-Brabant. De locatie heet Brandevoort. In dit blog ga ik dieper in op het centrum van deze wijk, namelijk de Veste!Brandevoort-4

Cijfers en feiten

Even wat cijfers over de Vinex-locatie Brandevoort. De wijk bestaat uit een kleine 3300 woningen waarvan 75% koopwoningen zijn. De wijk is nog niet klaar, in 2018 moeten er in totaal 6000 woningen staan. Er wonen op het moment 9.200 mensen en de wijk gaat uitgroeien tot ongeveer 17.000 bewoners in 2018. Als je dit afzet tegenover Helmond zelf, waar in totaal 90.000 mensen wonen, dan is Brandevoort toch goed voor ongeveer 10% van het inwonersaantal. Dat percentage neemt toe met de bouw van meer woningen. De wijk heeft een eigen winkelcentrum en het vierde treinstation van Helmond is hier geopend. Vierde? Ja, Helmond heeft vier stations.

Wat maakt Brandevoort zo uniek?Brandevoort-5

De architectuur. Dat is het simpele antwoord. Brandevoort de Veste is gebouwd als hedendaags 17e-eeuws vestigingsdorp met herenhuizen en grachten. De vestiging is gehistoriseerd en juist dat maakt het uniek. Er is over elk huis nagedacht en je ziet veel verwijzingen naar vroeger. Het geeft een apart en dubbel gevoel. Van de ene kant verafschuw ik het omdat het nagemaakt is en dat eigenlijk niks echt is. Ik houd van oude gebouwen waar juist door de historie een extra karakter aan mee is gegeven. Deze gebouwen vind je hier niet, hoe goed je ook zoekt. Van de andere kant kan ik het ook waarderen. Het is prachtig om te zien en het thema is zeer duidelijk uitgevoerd. Het is gehistoriseerd maar met een moderne twist die ik persoonlijk niet storend vind.Brandevoort-14

In de meeste gevallen is het niet te veel benadrukt en als straks over een aantal jaren de bomen volgroeid zijn, levert het vast prachtige plaatjes op.

De woningenBrandevoort-16

Ik ben één van die mensen die kan waarderen dat er speels is omgegaan met gevelhoogtes en metselverbanden. Dat het oud oogt en toch modern aanvoelt. Dat er straten zijn waar geen huis hetzelfde is. De straten vormen gesloten bouwblokken.Brandevoort-7

Het parkeren is veelal in deze bouwblokken opgelost. Dit zorgt voor verborgen parels. Als je geluk hebt, kan je even binnen kijken om te zien hoe mensen leven. Dat kan ik ook waarderen zoals ik in deze post vertelde. De detailgraat is ook een stuk hoger dan bij een gemiddelde Vinex-locatie. Ze hebben er extra moeite voor gedaan om deze locatie toch een stuk unieker te maken. Die moeite is terug te zien en maakt het plan speciaal.

Markthal BrandevoortBrandevoort-6

Wat is het toch met markthallen tegenwoordig? Ik kom ze overal tegen, zo lijkt het. Brandevoort heeft ook een markthal. Een prachtig oud ogende markthal waarbij het lijkt alsof hij er al eeuwen staat. De details zijn voortreffelijk. Hij pas perfect in het historische plaatje dat Brandevoort wil uitstralen. Ik zie het al voor me dat er marktkraampjes onder staan met verse streekgebonden producten in het volle zonnetje. Het moet een waar schouwspel zijn. Jammer genoeg konden wij daar niet van genieten. Er was geen markt, geen zonnetje en de warmte was er helaas ook niet.

Winkels
Brandevoort-3

Een belangrijk aspect van een Vinex-locatie is dat het een eigen centrum heeft. Het centrum moet groot genoeg zijn met voldoende winkels en voorzien in de dagelijkse behoeften van de inwoners. Brandevoort kreeg als ontwerpopgave mee dat het centrum niet een concurrerende rol mocht gaan spelen ten opzichte van het centrum van Helmond. Met andere woorden, geen bekende winkelketens maar een plaatselijke slager, bakker en groenteboer. Wel zijn er twee bekende supermarkten. Dit zorgt in mijn mening voor tegenstrijdige belangen  aangezien de plaatselijke ambachten niet makkelijk kunnen concurreren met deze supermarkten. Ik ben benieuwd hoe lang deze situatie houdbaar is en of het in de praktijk daadwerkelijk werkt zoals de gemeente wil. Want zo’n grote wijk met alleen twee supermarkten moet toch niet het einddoel zijn? Brandevoort-15

Wel vind ik het een mooi gezicht dat er geen uithangborden of schreeuwerige reclameborden hangen, zoals op deze twee foto’s. Beide foto’s bij deze alinea zijn genomen midden in het centrum. Voor de vindbaarheid en herkenbaarheid van de winkels is het misschien niet optimaal, maar voor het straatbeeld is het een verademing om te zien.

Genept of goed gelukt?Brandevoort-12

Het voelt onwerkelijk om er doorheen te lopen. Je ogen zeggen dat het een oud vestigingsdorp uit de 17e eeuw moet zijn, maar dan met een moderne twist. Geen van deze huizen is echt oud. De architectuur is gaaf, maar je voelt je soms toch genept. Je mist de echte historische context zoals gebouwen met karakter. Maar op zijn eigen manier is Brandevoort toch goed gelukt. De moderne architectuur is niet storend en werkt beter dan ik gedacht had.Brandevoort-8

De straten zijn ruim opgezet en het parkeren is goed opgelost. Er zijn binnentuinen en verborgen parels. Als de bomen later volgroeid zijn, moet het er mooi wonen zijn. Nu oogt het nog niet helemaal af. De wijk is nog te jong. Dat zal in 2018 mogelijk anders zijn als de wijk af is want dan is er ook meer levendigheid. Dan hebben de winkels misschien ook meer bestaansrecht. Het idee is super, het thema is goed uitgewerkt en ik ben benieuwd hoe het straks is als de wijk helemaal af is. Dan ga ik nog eens terug, maar tot die tijd is het zeker de moeite om je een keer te laten verwonderen.

14 Comments

  1. Jacqueline Klomp Projectmanager Brandevoort says

    Prachtig beschreven met prachtige foto’s . Er zou geen 2e deel van de Veste komen maar een mogelijk stedelijk deel genaamd De Marke. De Marke komt nog maar zal minder verdicht worden dan eerder bedacht. Het wordt meer een “buiten” zoals Schutsboom etc.

    • Niels says

      Bedankt voor deze aanvulling en het compliment. Goed om te horen dat de plannen worden uitgevoerd met aanpassingen. Ik ga me er eens in verdiepen en ik ben benieuwd naar de nieuwe uitwerking.

  2. Anton says

    mooi stuk over een mooie wijk waar ik al weer een jaar of 7 woon in het hart van de wijk naast de markthal.
    de kraampjes zijn er 1x in de week, het zonnetje ook regelmatig.
    wat ik al zij mooi stuk alleen je cijfers kloppen niet helemaal de wijk oorspronkelijk in 2018 klaar zijn maar door de crisis is dit wat naar achter geschoven en het 2e gedeelte van de veste aan de andere kant van het spoor is voorlopig helemaal in de koelkast geschoven helaas…..

    • Niels says

      Bedankt voor de feedback! Goed om te horen dat de markthal ook daadwerkelijk gebruikt wordt. Dat het project vertraging heeft opgelopen is me verteld. Van de ene kant jammer omdat je het project graag afgerond ziet en van de andere kant begrijpelijk met de crisis in het achterhoofd.

  3. Sjef Jonkers says

    Dank voor je snelle reactie. De gemeente Helmond is – zo lees en hoor ik regelmatig – nog steeds van plan om Brandevoort te voltooien. Wel is het dan volstrekte noodzaak het plan aan de huidige economische, financiële en demografische omstandigheden aan te passen. Wellicht is het nog leuk om te vermelden, dat het stedenbouwkundig ontwerp van deze Helmondse wijk onlangs in Londen tijdens het wereldcongres van het International Network for Traditional Building is bekroond met de INTBAU Excellence Award. Het ontwerpersduo Krier en Kohl ontving deze prijs in de categorie “Best Urban Design Project” De jury reikte prijzen uit aan projecten die een voorbeeldrol vervullen in de manier waarop traditionele bouwprincipes kunnen worden ingezet om een vitaal en duurzaam woonmilieu te creëren. De jury ziet Brandevoort als het beste voorbeeld van de herleving van traditionele stedenbouw en architectuur, welke sinds de jaren negentig in toenemende mate publieke waardering oogsten. Daarom is het heel interessant en treffend, dat je juist nu dit blog hebt geschreven.

    • Niels says

      Dat is goed nieuws. Het zou zonde zijn, zowel voor de wijk als voor het stedebouwkundig plan als de laatste huizen niet gebouwd zouden worden. Ik hoop alleen dat ze niet gaan bezuinigen op kwaliteit , zoals men in de tijd wel gedaan had bij de bloemkoolwijken. Niet dat het slechte wijken zijn, maar dat zijn wel de grote herstructureringsprojecten van de komende jaren.

      Het is mooi om te lezen dat het plan en het ontwerpduo internationaal erkenning krijgen. Persoonlijk was ik hier nog niet van op de hoogte en ik zal het eens opzoeken. Het zijn altijd leuke berichten om te lezen. Bedankt voor de aanvulling.

  4. Sjef Jonkers says

    Zelf spreek ik liever van neotraditioneel dan van historiserend. De woonconsumenten gaven aan geen voorkeur te hebben voor modernistische stedenbouw en architectuur. Zij prefereerden het herwaarderen van oude waarden in stedenbouw, inrichting openbare ruimte en architectuur. Zo ontstond het idee om als inspiratiebron voor het centrum van Brandevoort, waar een hoge woningdichtheid moest ontstaan, te kiezen voor een klassiek Brabants vestingstadje. En zo ontstond, zoals je dat beschrijft en via foto’s laat zien, een zeer aansprekend woonmilieu met daarin woningen met een bij bewoners geliefde combinatie van klassieke stijlkenmerken, moderne plattegrond en eigentijds comfort. Bijzonder jammer is, dat door de veranderende marktomstandigheden het bouwtempo ernstig is vertraagd. Helmond vreest, dat Brandevoort niet in 2017, maar pas in in 2029 opgeleverd kan worden. Fijn dat je in je blog aandacht aan dit nieuwe Brabantse dorp hebt geschonken.

    • Niels says

      Het is interessant om te horen welke grondslag er lag om deze wijk te maken. Ik dank u dat u de moeite heeft genomen om mij, en de volgers van RoPStAr, hier kort over bij te praten.

      De verwijzing naar een klassiek Brabants vestingstadje is zeker terug te vinden in de uiteindelijke uitvoering van het centrum. Ik vind het altijd mooi om te zien dat sommige van deze stadjes, zoals Heusden, nog steeds in volle glorie te bewonderen zijn. Een blog hierover staat op de planning. Ik vind het jammer dat b.v. de vestingswerken van Breda zijn gesloopt omdat ze hier het nut niet meer van zagen. Daarnaast hadden ze grond nodig vanwege de enorme vraag naar woningen.

      Het is spijtig om te horen dat Brandevoort waarschijnlijk niet in 2017-2018 klaar zal zijn. Zijn ze wel van plan om het af te maken of zijn de marktomstandigheden zo dramatisch dat ze gedwongen moeten afzien van delen van het oorspronkelijke plan?

  5. Marga Dobma says

    Als bewoner van Brandevoort ben ik het natuurlijk helemaal eens met alle complimenten voor Brandevoort. Zowel in het goed geschreven artikel als in de commentaren.Het is heerlijk om hier te wonen. Het voelt als een dorp terwijl het een deel is van een stad. Dit is m.i. voornamelijk te danken aan de bouwstijl.
    Samengevat: prachtige wijk, thuiskom gevoel, heerlijk wonen!

    • Niels says

      Het is goed om te horen dat het wonen nu ook al bevalt, terwijl de wijk nog in opbouw is. Dan kan het straks alleen maar beter worden. Bedankt!

    • Niels says

      Bedankt voor de positieve feedback! Goed om te horen dat je het artikel kan waarderen.

  6. joan says

    Mooi om te zien, ik vond persoonlijk dat men teveel van ons oude erfgoed werd en wordt gesloopt.
    Echt heel mooi om te zien dat ze er nu op terug aan het komen zijn.
    Oké het is nieuw, maar wel een stukje terug in de tijd bouw.
    Als ze nu nog is van die prachte ouwe kerken na gaan bouwen,pff ik wordt echt oud nu.
    Maar goed ik kan het waarderen, heerlijk om te zien.

    • Niels says

      Er is ook veel te veel gesloopt, zonde want het komt nooit meer terug. Die oude kerken worden een ander verhaal. Ik betwijfel of ze het met de huidige technieken kunnen namaken. Heb je een voorbeeld waar ze het wel geprobeerd hebben?

Geef een reactie